Heeft u als Nederlander een woning in Spanje gekocht? Dan is een apart Spaans testament niet wettelijk verplicht, maar in de praktijk vaak wél verstandig. Uw Nederlandse testament blijft in principe geldig. Alleen maakt een Spaans testament, beperkt tot uw Spaanse bezittingen, de afwikkeling voor uw erfgenamen meestal sneller, goedkoper en eenvoudiger. Met een rechtskeuze voor Nederlands recht houdt u bovendien zelf de regie over welk erfrecht er geldt.
In het kort
- De EU-erfrechtverordening 650/2012 bepaalt welk erfrecht geldt: standaard dat van het land waar u uw gewone verblijfplaats heeft.
- Met een rechtskeuze voor Nederlands recht voorkomt u dat Spaans erfrecht van toepassing wordt als u later naar Spanje verhuist.
- Een Spaans testament voor alleen uw Spaanse woning versnelt de afwikkeling bij de Spaanse notaris.
- In Andalusië betalen partner en kinderen vaak weinig tot geen Spaanse successiebelasting dankzij ruime reducties en een bonificatie van 99%.
- Woont u in Nederland? Dan heft Nederland óók erfbelasting. Dubbele heffing wordt deels voorkomen via Nederlandse regels.
- Uw huwelijksgoederenregime bepaalt welk deel van de Spaanse woning in uw nalatenschap valt.
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen juridisch of fiscaal advies. Wetgeving en tarieven kunnen wijzigen.
Voor wie is dit artikel?
Dit artikel is voor Nederlanders met een woning in Spanje, of met concrete aankoopplannen. Denk aan een vakantieappartement aan de Costa del Sol, een beleggingspand of het huis waar u later wilt wonen. In al die gevallen krijgen uw erfgenamen straks te maken met een Spaanse notaris en de Spaanse fiscus.
Koopt u als Belg? De Europese regels over welk erfrecht geldt, zijn ook op u van toepassing. De Belgische erfbelasting behandelen we hier niet.
Staat u nog aan het begin van uw aankoop? Lees dan eerst ons compleet stappenplan voor een huis kopen in Spanje als Nederlander.
Heb ik als Nederlander een Spaans testament nodig?
Kort antwoord: Nee, verplicht is het niet. Een geldig Nederlands testament wordt in Spanje in principe erkend. Toch adviseren veel notarissen een apart Spaans testament voor uw Spaanse bezit, omdat uw erfgenamen dan geen vertalingen, apostilles en extra verklaringen hoeven te regelen.
Is mijn Nederlandse testament geldig in Spanje?
Ja, in principe wel. Een testament dat volgens Nederlands recht correct is opgesteld, wordt in Spanje erkend. Het knelpunt zit niet in de geldigheid, maar in de praktische afwikkeling.
Heeft u alleen een Nederlands testament, dan moet de Spaanse notaris eerst vaststellen wie uw erfgenamen zijn. Daarvoor vraagt hij meestal een beëdigde vertaling, een apostille en een Nederlandse verklaring van erfrecht of een Europese erfrechtverklaring. Het verzamelen van die stukken kan al snel enkele weken of langer duren, zeker als er meerdere erfgenamen zijn.
Een Spaans testament is direct bruikbaar: het is in het Spaans opgesteld, staat in het Spaanse register en de notaris kent de vorm. Zo hoeft uw familie in een toch al zware periode minder papierwerk te regelen.
Let op bij twee testamenten: laat ze op elkaar afstemmen. Een nieuw testament kan eerdere testamenten herroepen. Staat er in uw Spaanse testament niet expliciet dat het alleen over uw Spaanse bezittingen gaat, dan loopt u het risico dat uw Nederlandse testament (deels) vervalt.
Welk erfrecht geldt voor mijn woning in Spanje?
Kort antwoord: Sinds 17 augustus 2015 bepaalt de EU-erfrechtverordening 650/2012 dat het erfrecht geldt van het land waar u bij overlijden uw gewone verblijfplaats had. Woont u in Nederland, dan geldt Nederlands erfrecht, ook voor uw Spaanse woning.
De verordening gaat uit van één erfrecht voor uw hele nalatenschap. Uw appartement in Torremolinos valt dus niet onder Spaans recht alleen omdat het in Spanje staat. Vóór 2015 hanteerden Nederland en Spanje elk hun eigen regels, wat in grensoverschrijdende situaties tot onduidelijkheid kon leiden.
Maar let op: uw gewone verblijfplaats kan veranderen. Verhuist u na uw pensioen naar de Costa del Sol, dan geldt bij overlijden in beginsel Spaans erfrecht. Dan krijgt u onder meer te maken met de legítima uit het Spaanse Burgerlijk Wetboek (Código Civil): een vast deel van de erfenis dat voor kinderen is gereserveerd. Kinderen staan daarmee in het algemeen sterker dan met de Nederlandse legitieme portie, die alleen een geldvordering geeft.
Wat is een rechtskeuze voor Nederlands recht?
Een rechtskeuze is een zin in uw testament waarin u bepaalt dat het erfrecht van uw nationaliteit geldt (artikel 22 van de EU-erfrechtverordening). Als Nederlander kiest u dus voor Nederlands erfrecht, waar u ook woont op het moment van overlijden.
Het voordeel is dat de Nederlandse wettelijke verdeling blijft gelden: de langstlevende partner krijgt in principe alles en de kinderen krijgen een vordering. Dat blijft zo, ook als u uw laatste jaren aan de Costa del Sol doorbrengt. Neem de rechtskeuze op in zowel uw Nederlandse als uw Spaanse testament, zodat er later geen twijfel over kan bestaan.
Waarom telt uw huwelijksgoederenregime mee?
Kort antwoord: Voordat een erfenis wordt verdeeld, bepaalt het huwelijksvermogensrecht welk deel van de woning van u is en welk deel van uw partner. Staat het appartement op naam van u beiden, dan valt meestal alleen uw deel in de nalatenschap.
Voor echtgenoten die na 29 januari 2019 trouwen of dan een rechtskeuze maken, bepaalt de Europese Huwelijksvermogensverordening (EU) 2016/1103 welk recht op hun huwelijksvermogen van toepassing is. Nederland en Spanje doen allebei mee aan deze verordening. Voor oudere huwelijken gelden andere regels. Bent u na 1 januari 2018 in Nederland getrouwd zonder huwelijkse voorwaarden, dan geldt in Nederland in beginsel de beperkte gemeenschap van goederen.
De Spaanse notaris wil dit bij de aankoop én bij de afwikkeling van de erfenis zwart op wit zien. Houd daarom uw huwelijksakte en eventuele huwelijkse voorwaarden bij de hand, en vraag uw notaris welke vertalingen nodig zijn.
Nederlands testament alleen of ook een Spaans testament?
| Alleen Nederlands testament | Nederlands + Spaans testament | |
| Geldig in Spanje? | In principe ja | Ja |
| Vertaling en apostille nodig bij overlijden | Doorgaans wel | Voor het Spaanse deel meestal niet |
| Snelheid afwikkeling bij Spaanse notaris | Vaak trager | Meestal sneller |
| Risico op conflicterende bepalingen | Laag | Aanwezig als testamenten niet zijn afgestemd |
| Rechtskeuze mogelijk | Ja | Ja, bij voorkeur in beide |
| Extra kosten nu | Geen | Notariskosten en eventueel een tolk in Spanje |
De kosten van een Spaans testament bij de notaris zijn meestal beperkt, maar variëren per notaris en per situatie. Vraag vooraf een offerte; een vast tarief kunnen wij niet noemen.
Wat is het Registro de Últimas Voluntades?
Kort antwoord: Het Registro General de Actos de Última Voluntad is het Spaanse centrale testamentenregister in Madrid. De Spaanse notaris meldt uw testament daar automatisch aan. Na uw overlijden vragen uw erfgenamen een certificaat op om te zien welk testament het laatste is.
Het werkt vergelijkbaar met het Nederlandse Centraal Testamentenregister (CTR). Volgens het Spaanse ministerie van Justitie kunnen uw erfgenamen het certificaat pas aanvragen als er 15 werkdagen na het overlijden zijn verstreken. Wordt het certificaat in het buitenland gebruikt, dan moet het worden gelegaliseerd. Houd daarnaast een akte van overlijden bij de hand.
Heeft u alleen een Nederlands testament? Dan staat er in het Spaanse register niets over u, en moeten uw erfgenamen in de praktijk ook een uittreksel uit het Nederlandse Centraal Testamentenregister laten vertalen en legaliseren. Het gevolg: meer documenten en meer wachttijd.
Hoeveel successiebelasting betalen mijn erfgenamen in Andalusië?
Kort antwoord: Voor partner, kinderen en ouders valt dat in Andalusië vaak mee. Zij vallen in groep I of II en krijgen een reductie tot € 1.000.000 op de belastbare grondslag, plus sinds 11 april 2019 een bonificatie van 99% op de verschuldigde belasting.
De Spaanse successiebelasting heet het Impuesto sobre Sucesiones y Donaciones (ISD). Anders dan in Nederland betaalt de erfgenaam de belasting, per persoon. De regio’s mogen zelf vrijstellingen en kortingen vaststellen. Voor directe familie is Andalusië, waar Torremolinos en de rest van de Costa del Sol onder vallen, een van de voordeligste regio’s van Spanje. De huidige regels staan voor overlijdens vanaf 1 januari 2022 in de Andalusische Ley 5/2021 de Tributos Cedidos.
Geldt dat ook als u en uw erfgenamen in Nederland wonen? Ja. Volgens de Spaanse belastingdienst (Agencia Tributaria) mogen alle niet-ingezetenen kiezen voor de regionale regels, op grond van de Disposición adicional segunda van de Spaanse successiewet, Ley 29/1987. Woonde de overledene niet in Spanje, dan behandelt de landelijke Agencia Tributaria de aangifte en niet de Andalusische belastingdienst. Elke erfgenaam doet aangifte met modelo 650.
Enkele praktische punten:
- Termijn: de aangifte moet binnen zes maanden na het overlijden worden gedaan (artikel 67 van het Reglamento del Impuesto sobre Sucesiones).
- Niet automatisch: de bonificatie van 99% wordt niet vanzelf toegepast; hij moet correct worden aangevraagd.
- Verdere familie: broers, zussen, ooms, tantes en kinderen van broers en zussen vallen in groep III. Verdere familie en niet-familie vallen in groep IV. Voor groep III geldt geen bonificatie van 99%, dus hun belasting kan flink hoger uitvallen.
- Gemeentelijke belasting: daarnaast kan de plusvalía municipal verschuldigd zijn, een gemeentelijke belasting op de waardestijging van de grond. De hoogte en eventuele kortingen verschillen per gemeente.
- NIE-nummer: elke erfgenaam heeft een Spaans fiscaal nummer nodig. Lees hoe dat werkt in ons artikel over het NIE-nummer aanvragen voor woningaankoop in Spanje.
Betaal ik ook Nederlandse erfbelasting over mijn Spaanse woning?
Kort antwoord: Ja, als u bij overlijden in Nederland woont. Nederland heft dan erfbelasting over uw wereldwijde nalatenschap, inclusief uw woning in Spanje. Dubbele heffing wordt gedeeltelijk voorkomen via het Besluit voorkoming dubbele belasting 2001.
Nederland en Spanje hebben geen erfbelastingverdrag. Daarom geldt artikel 47 van het Besluit voorkoming dubbele belasting 2001. Op grond daarvan mogen erfgenamen de Spaanse erfbelasting op de woning verrekenen met de Nederlandse, maar nooit meer dan het deel van de Nederlandse erfbelasting dat op die woning drukt. U geeft dit aan in de Nederlandse aangifte erfbelasting, zo legt de Belastingdienst uit.
Voor de meeste Nederlandse gezinnen is de Nederlandse erfbelasting daardoor de grootste post, omdat partner en kinderen in Andalusië vaak weinig Spaanse belasting betalen. Een Spaans testament verandert niets aan de hoogte van die belasting. Betrek daarom naast een Spaanse notaris ook een Nederlandse fiscalist bij uw planning.
Emigreert u naar Spanje? Voor Nederlanders geldt dat zij tot tien jaar na emigratie voor de erfbelasting nog als inwoner van Nederland worden gezien (artikel 3 Successiewet 1956). Overlijdt u binnen die tien jaar, dan heft Nederland dus nog steeds erfbelasting. Let op: artikel 47 van het Besluit voorkoming dubbele belasting is dan volgens de wettekst niet van toepassing, waardoor de verrekening met Spaanse belasting anders verloopt. Laat dat door een fiscalist doorrekenen.
Hoe regel ik een Spaans testament? Stappenplan
- Inventariseer uw situatie. Welke bezittingen heeft u in Spanje? Woning, bankrekening, auto? En wie wilt u laten erven?
- Overleg met uw Nederlandse notaris. Controleer of uw huidige testament een rechtskeuze bevat en of het geschikt is voor bezit in het buitenland.
- Kies een Spaanse notaris. Veel notarissen aan de Costa del Sol werken met internationale klanten. Spreekt u geen Spaans, dan heeft u een tolk nodig; sommige notarissen regelen die zelf.
- Laat het Spaanse testament beperken tot uw Spaanse bezit. En laat expliciet opnemen dat uw Nederlandse testament blijft gelden.
- Neem de rechtskeuze op. Kies voor Nederlands recht, conform de EU-erfrechtverordening.
- Onderteken bij de notaris. In Spanje gaat het meestal om een testamento abierto: een openbaar testament dat de notaris bewaart en aanmeldt bij het Registro de Últimas Voluntades.
- Informeer uw erfgenamen. Vertel waar beide testamenten liggen en wie uw notarissen zijn.
Wilt u weten hoe de Spaanse notaris ook bij de aankoop zelf een rol speelt? Lees dan over het notaris en juridisch proces bij aankoop in Spanje.
Voorbeeld: zo pakt het uit voor een Nederlands echtpaar
Fictief voorbeeld ter illustratie. De uitkomst hangt af van uw eigen situatie.
Jan en Els wonen in Amersfoort en kopen samen een appartement in Torremolinos. Ze hebben twee volwassen kinderen. Stel dat Jan overlijdt terwijl ze nog in Nederland wonen:
- Erfrecht: Nederlands, want Jan woonde in Nederland. Ook de Spaanse woning valt daaronder.
- Welk deel: alleen het deel van het appartement dat aan Jan toebehoorde, afhankelijk van hun huwelijksgoederenregime.
- Spaanse belasting: Els en de kinderen vallen in groep II. Met de Andalusische reductie en bonificatie blijft een eventuele Spaanse aanslag naar verwachting laag.
- Nederlandse belasting: Nederland heft erfbelasting over Jans hele nalatenschap, inclusief zijn deel van de Spaanse woning. Betaalde Spaanse belasting kan deels worden verrekend.
- Afwikkeling: hebben Jan en Els allebei een Spaans testament met rechtskeuze, dan kan de Spaanse notaris de overgang naar de erfgenamen sneller vastleggen.
Uit de praktijk
“Veel kopers denken pas aan een testament als de sleutels al in hun hand liggen. Mijn advies: plan het Spaanse testament in dezelfde week als de ondertekening bij de notaris. U bent dan toch al in Spanje en de notaris kent uw dossier.” — Tamara Veraart, Quasar Living
Meer over Tamara leest u op Tamara Veraart: uw persoonlijke gids aan de Costa del Sol.
Belangrijkste conclusie
Een Spaans testament is voor Nederlandse eigenaren niet verplicht, maar bespaart uw erfgenamen veel vertaal- en papierwerk. De kern: leg een rechtskeuze voor Nederlands recht vast, laat uw Nederlandse en Spaanse testament op elkaar afstemmen en controleer uw huwelijksgoederenregime. Fiscaal is voor de meeste gezinnen niet de Spaanse successiebelasting de grootste post, maar de Nederlandse erfbelasting.
Moet ik mijn Spaanse testament aanpassen als ik naar Spanje verhuis?
Niet per se, maar het is verstandig het te laten controleren. Zonder rechtskeuze gaat bij verhuizing in beginsel Spaans erfrecht gelden. Lees ook ons artikel over verhuizen naar Spanje: residentie, zorgverzekering en inschrijving.
Geldt de 99%-bonificatie ook voor mijn partner als we niet getrouwd zijn?
Alleen als uw partnerschap geregistreerd is. De Andalusische Ley 5/2021 stelt partners die zijn ingeschreven in het Andalusische partnerregister of een vergelijkbaar register van een andere overheid volledig gelijk aan echtgenoten. Ongeregistreerde partners krijgen die gelijkstelling niet. Of een Nederlands geregistreerd partnerschap als vergelijkbaar register telt, moet een Spaanse adviseur beoordelen. Een samenlevingscontract is geen inschrijving in een partnerregister, dus wees daar extra voorzichtig mee. Laat dit bij voorkeur vóór de aankoop uitzoeken.
Verder lezen
- Belastingen bij aankoop nieuwbouw in Spanje (ITP/BTW)
- Hypotheek in Spanje voor niet-ingezetenen: complete gids
- Kosten van wonen aan de Costa del Sol: budget voor expats
